Đình Tả Quan (phường Thủy Nguyên, Hải Phòng) là không gian bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể gắn với tín ngưỡng thờ cúng thời Hùng Vương.
Trên địa bàn thành phố có không ít di tích gắn liền với tín ngưỡng thờ Vua Hùng và các các vị thần có công dựng nước, giữ nước. Nổi bật trong số đó là đình Tả Quan (phường Thủy Nguyên) - một di tích tiêu biểu góp phần bảo tồn và phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc qua nhiều thế hệ.
Di sản quý
Đình Tả Quan nằm ở thôn Bấc Vang, xã Dương Quan, huyện Thủy Nguyên xưa (nay là Tổ dân phố Bấc Vang, phường Thủy Nguyên). Đình là nơi thờ tự đức Thành hoàng Quý Minh Đại Vương Thượng đẳng thần.
Ngài là vị anh hùng dân tộc, là bộ tướng giỏi thời Hùng Duệ Vương (Vua Hùng thứ 18). Theo tục truyền dân gian, Đức Quý Minh có tên thật là Nguyễn Quý Minh. Ngài cùng với Cao Sơn và Tản Viên Sơn Thánh là ba anh em kết nghĩa, đã nhiều lần lập chiến công hiển hách giúp vua Hùng chống giặc ngoại xâm.
Đình Tả Quan được khởi dựng vào khoảng cuối triều Lê, đầu triều Nguyễn, vào thế kỷ XVII. Đình tọa lạc trên khu đất thoáng đãng rộng gần 8000 m, bao gồm nhiều hạng mục công trình tạo nên sự liên hoàn bề thế và linh thiêng.
Một trong những giá trị đặc biệt của đình Tả Quan là hệ thống di vật phong phú, mang giá trị lịch sử và nghệ thuật cao. Đình còn lưu giữ các đạo sắc phong của nhiều triều đại nhà vua phong kiến cho Quý Minh Thượng đẳng thần.
Những đạo sắc phong này không chỉ là tư liệu lịch sử quý giá mà còn minh chứng cho sự tồn tại bền vững của tín ngưỡng thờ cúng các vị thần gắn với thời đại Hùng Vương trong đời sống cộng đồng cư dân địa phương.
Với những giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu, năm 1997 tại Quyết định số 3951/QĐ- BVHTT ngày 20/12/1997 của Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận Di tích kiến trúc Đình Tả Quan xã Dương Quan là di tích lịch sử văn hóa xếp hạng cấp quốc gia.
Giữ gìn, phát huy truyền thống
Không chỉ là nơi lưu giữ giá trị vật thể, đình Tả Quan còn là không gian bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể gắn với tín ngưỡng thờ cúng thời Hùng Vương.
Đã thành thông lệ, cứ vào ngày 10, 11, 12 tháng 11 âm lịch hằng năm, chính quyền và nhân dân địa phương lại trọng thể tổ chức lễ hội truyền thống hay còn gọi là Lễ đại kỳ phước của làng. Bên cạnh đó, vào ngày 12 tháng Giêng hằng năm, người dân, chính quyền địa phương tổ chức lễ giỗ của 16 vị hậu thần.
Những ngày này, mỗi người con quê hương dù ở bất kỳ nơi đâu cũng hướng về nguồn cội, về với quê hương, hội tụ dưới mái đình làng, cùng dâng nén tâm nhang lên đức thành hoàng, yết cáo những thành tựu qua một năm lao động.
Trải qua gần 5 thế kỷ tồn tại, ngôi đình chứng kiến nhiều biến động lịch sử và thiên tai, song vẫn được Nhân dân địa phương gìn giữ, tu bổ qua nhiều thế hệ. Các thế hệ người dân trong làng tiếp tục trùng tôn tạo, những lần gần đây nhất là năm 1932, 1994, 1995 và năm 2009 được Nhà nước đầu tư trên 40 tỷ đồng để tôn tạo nâng cấp tổng thể di tích khang trang hơn như ngày nay.
Trong nhịp sống hiện đại hôm nay, việc duy trì tín ngưỡng thờ cúng các vị thần gắn với thời đại Hùng Vương tại đình Tả Quan không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn góp phần nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, gìn giữ cội nguồn văn hóa dân tộc.
( Nguồn: Nơi bảo tồn tín ngưỡng thờ Hùng Vương tại Hải Phòng//Báo Hải Phòng.vn.- Ngày 25/4/2026)
