Giữa không gian cổ đình Trữ Khê, phường Kiến An (Hải Phòng), hai cây di sản hơn 300 tuổi vẫn bền bỉ tỏa bóng xanh.
Dấu tích lịch sử thời đại Hùng Vương
Đình Trữ Khê thờ Đức Quý Minh Đại tướng quân, vị thần được nhân dân tôn kính bởi công lao giúp dân, giúp nước thời vua Hùng Duệ Vương.
Tương truyền, Quý Minh cùng người anh em Cao Sơn từ nhỏ nổi tiếng khỏe mạnh, chăm luyện võ nghệ.
Sau khi cha mẹ qua đời, hai anh em được Tản Viên Sơn Thánh đưa về nuôi dạy. Khi trưởng thành, cả ba trở thành những người tài năng xuất chúng, được nhân dân kính trọng.
Sau đó, vua Hùng gả con gái cho Tản Viên, phong chức cho Cao Sơn và Quý Minh để cùng phò vua góp sức bảo vệ đất nước. Khi Thục Phán đem quân xâm lược, Quý Minh được giao trọng trách đem quân đi đánh giặc.
Ông từng về vùng Hoa Khê xưa, nay là Trữ Khê lập đồn trú quân và tuyển trai tráng địa phương tham gia chiến đấu. Sau khi chiến thắng trở về, ông xin vua cho dân Hoa Khê được miễn thuế, tạp dịch. Nhờ vậy, nhân dân địa phương luôn ghi nhớ công lao của ông.
Khi cơ nghiệp nhà Hùng về tay nhà Thục, Đức Quý Minh và Đức Cao Sơn trở về ẩn cư rồi hiển thánh.
Nhà Thục sau đó phong hai ông là Thượng đẳng thần, ban chỉ dụ cho những nơi các ngài từng đóng quân lập nơi thờ tự.
Tại Hoa Khê, người dân lập đình thờ Đức Quý Minh để tưởng nhớ công lao của ngài.
Trải qua những biến động của thời gian, chiến tranh và thiên tai, đến nay, đình còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như nhang án, bát hương sứ, long đình, cửa võng, câu đối, đại tự, ngai vàng bằng gỗ sơn son thiếp vàng bên trong có bài vị, khám đơn, tượng thờ ngài Quý Minh Đại Vương, đặc biệt là 9 đạo sắc phong thần từ các đời vua triều Nguyễn.
Đình Trữ Khê mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống. Phía trước là hồ nước hình tròn, cổng đình nổi bật với hai cột đồng trụ, trên đỉnh đặt tượng lân. Trong sân có bức bình phong đề ba chữ Hán “Cung Thánh Đường”.
Theo các bậc cao niên địa phương, đình trước đây có quy mô lớn với 5 gian tiền tế và 3 gian hậu cung, được dựng hoàn toàn bằng gỗ lim.
Trước Cách mạng tháng 8/1945, mọi sinh hoạt cộng đồng của làng xóm Trữ Khê đều diễn ra ở đình.
Tuy nhiên, năm 1947, đình bị tháo dỡ để phục vụ kháng chiến, nhiều hiện vật phải chuyển sang chùa bảo quản. Đến năm 1996, sau khi tìm lại được tư liệu và dấu tích cũ, đình được phục dựng trên nền đất xưa.
Hội đình là ngày vui chung và là niềm tự hào người dân diễn ra vào các ngày 10/2, 15/8, 15/9 âm lịch, trong đó, lễ hội lớn nhất năm tổ chức từ ngày 8 - 10/2.
Năm 2005, đình Trữ Khê được UBND thành phố Hải Phòng công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố.
Hai “chứng nhân” xanh của thời gian
Bên cạnh những giá trị lịch sử, trong khuôn viên đình Trữ Khê còn hiện diện hai cây cổ thụ gồm cây bồ đề và cây gạo hơn 300 tuổi, được công nhận "Cây di sản Việt Nam" cách đây tròn một thập kỷ.
Trải qua nhiều thăng trầm, hai cây cổ thụ vẫn xanh tốt, trở thành một phần không thể tách rời của cảnh quan đình.
Cây bồ đề nằm gần cổng chính với dáng nghiêng về phía sân đình tạo nên hình ảnh đặc biệt đối với người dân địa phương.
Ông Vũ Khắc Hiển, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích đình Trữ Khê cho biết mấy chục năm trước, cây bồ đề khi ấy có thân lớn, phải 3 - 4 người trưởng thành ôm mới xuể, tán lá rộng, tỏa bóng mát khắp khuôn viên đình.
Tuy nhiên, cây từng đứng trước nguy cơ không thể tồn tại sau trận bão năm 1996 khiến cây bị quật đổ. Khi ấy, nhiều người lo ngại cây khó có thể sống sót bởi phần thân bị hư hại nặng.
Không đành lòng nhìn cây cổ thụ gắn bó với đình biến mất, người dân cùng tìm cách dựng lại. Tưởng chừng hy vọng mong manh nhưng bộ rễ lớn ôm quanh thân trở thành điểm tựa giúp cây hồi sinh.
Một thời gian sau, những mầm non bắt đầu bật lên từ phần thân từng bị cưa khi dựng lại cây, mang đến niềm vui cho người dân.
Đến nay, cây bồ đề vẫn vững vàng qua nắng mưa, mỗi năm lại khoác lên mình lớp lá mới. Màu xanh non của những chồi vừa nhú xen lẫn sắc vàng của lá cũ tạo nên vẻ đẹp đặc biệt giữa không gian trầm mặc của ngôi đình.
Cách đó không xa, cây gạo nằm gần cổng phụ cũng có tuổi đời hơn 3 thế kỷ. Nếu cây bồ đề in dấu những thử thách của thiên tai thì cây gạo lại hiện lên sức sống mạnh mẽ, tán lá rộng xanh mát phủ kín góc sân đình và khu vực nhà tiền tế.
Thân cây lớn với lớp vỏ xù xì hằn dấu thời gian. Mỗi độ tháng ba, những chùm hoa gạo đỏ rực lại thắp sáng cả khoảng trời, tạo nên điểm nhấn nổi bật giữa vẻ cổ kính của di tích.
( Nguồn: Hai cây di sản 'giữ hồn' đình Trữ Khê/Tú Anh// Báo Hải Phòng.vn.- Ngày 27/5/2026)
