Đình Phụng Pháp tại phường Gia Viên (Hải Phòng) là di tích kiến trúc nghệ thuật hơn 300 năm tuổi, còn bảo tồn nhiều hiện vật quý.
Hệ thống thờ tự gắn với các nhân vật lịch sử
Giữa nhịp sống đô thị hôm nay, đình Phụng Pháp, còn gọi là đình Trung, tên chữ là Khánh Thọ, vẫn giữ được vẻ cổ kính của một công trình có lịch sử hơn ba thế kỷ.
Theo các cụ cao tuổi ở địa phương, ngôi đình ban đầu được dựng bằng tre nứa tại xóm Trại, sau đó chuyển về xóm Trung và dần được xây dựng bằng gỗ từ thời Nguyễn. Khi làng Phụng Pháp phát triển thêm các xóm Bắc, Nam, mỗi nơi có đình riêng, nhưng đình Khánh Thọ vẫn được tôn là đình chung - nơi hội tụ mọi sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng.
Trung tâm thờ tự của đình là Đức Vương Ngô Quyền, người cùng quân dân đất Việt làm nên trận Bạch Đằng năm 938, chấm dứt ách đô hộ phương Bắc và mở ra thời kỳ độc lập lâu dài. Trong tâm thức người dân vùng cửa sông, Đức Vương Ngô Quyền không chỉ là anh hùng dân tộc mà còn là vị thần chủ linh thiêng, bảo hộ cho cuộc sống bình yên.
Đình còn phối thờ Đoàn Thượng - một nhân vật lịch sử được nhân dân tôn vinh qua các triều đại phong kiến, tiêu biểu cho tinh thần trung nghĩa; thờ Nữ tướng Lê Chân - người có công khai phá, xây dựng vùng đất Hải Phòng từ thuở đầu lịch sử và thờ Mẫu Tân Nàng - nhân vật gắn với truyền thuyết dân gian, được cho là đảm nhận việc hậu cần, góp phần vào chiến thắng Bạch Đằng.
Đình Phụng Pháp bảo lưu nhiều hiện vật giá trịĐình Phụng Pháp được xây dựng theo kết cấu chữ Đinh, quay hướng tây, gồm 5 gian tiền đường, 3 gian ống muống và hậu cung. Ngay từ cổng vào, công trình tam quan hai tầng mái đao cong đã tạo ấn tượng với lối kiến trúc truyền thống đặc trưng. Bên trong, hệ thống cột, kèo, đại tự, câu đối được chạm khắc tinh xảo, sơn son thếp vàng, nhiều mảng trang trí vẫn giữ được giá trị nguyên gốc.
Không chỉ có giá trị kiến trúc, đình còn là nơi lưu giữ hệ thống hiện vật phong phú, phản ánh rõ nét lịch sử và đời sống tín ngưỡng. Hiện nay, đình còn bảo tồn các sắc phong thời Nguyễn, hệ thống bia đá trong đó có bia niên hiệu Cảnh Hưng, cùng nhiều hiện vật như tượng thờ, bài vị, lòng ngai, câu đối, đại tự, kiệu, long đình, bát biểu và nhiều tư liệu cổ khác.
Những hiện vật này không chỉ minh chứng cho quá trình tồn tại, trùng tu của di tích mà còn là nguồn sử liệu quan trọng đối với việc nghiên cứu lịch sử địa phương.
Nhận định về giá trị này, ông Đỗ Xuân Trung, nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng cho biết, những vùng đất Đức Vương Ngô Quyền đi qua, những nơi ông tuyển quân sĩ, lập trận địa để đánh quân Nam Hán, nhân dân đều lập thờ tự tưởng nhớ công lao của ông. Các bản sắc phong vào thời Nguyễn, thời Tự Đức, cho phép 17 làng xã huyện An Dương xưa thờ Đức Vương Ngô Quyền. Trong đó có làng Phụng Pháp.
Đối với đình Phụng Pháp nói riêng, cũng như những ngôi đình thờ Đức Vương Ngô Quyền nói chung, thường có quy mô kiến trúc rất lớn, mỹ thuật rất lộng lẫy. Điều này thấy trong tâm thức người dân, Đức Vương Ngô Quyền không chỉ là một anh hùng dân tộc, mà còn là một vị thần chủ ở vùng cửa sông Bạch Đằng, cũng như là một vị thần tối linh, phù hộ độ trì và che chở cho muôn dân.
Không chỉ là di tích kiến trúc, đình Phụng Pháp còn giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương. Hằng năm, lễ hội đình diễn ra từ ngày 17 đến 19 tháng giêng với nghi thức tế lễ trang nghiêm, cùng các hoạt động dân gian như cờ người, chọi gà, hát chèo sân đình. Đây là dịp để cộng đồng tưởng nhớ công lao tiền nhân, đồng thời duy trì các giá trị văn hóa truyền thống.
Năm 1994, đình Phụng Pháp được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Ngôi đình nằm trong quần thể di tích của làng Phụng Pháp xưa, bên cạnh chùa Phụng Pháp, góp phần hoàn chỉnh không gian văn hóa tín ngưỡng truyền thống.
( Nguồn: Đình Phụng Pháp - Di tích hơn 300 năm tuổi//Báo Hải Phòng.vn.- Ngày 1/5/2026)
