Nằm bên bờ biển Đồ Sơn, Bến Nghiêng không chỉ là một bến cảng nhỏ bình dị mà còn là địa danh mang dấu ấn đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Ngày 15/5/1955, tại nơi đây, những tên lính Pháp cuối cùng xuống tàu rút khỏi Hải Phòng, khép lại hoàn toàn cuộc chiến tranh xâm lược kéo dài 9 năm trên miền Bắc Việt Nam. Từ đó, Bến Nghiêng trở thành biểu tượng lịch sử thiêng liêng, minh chứng cho thắng lợi vẻ vang của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược giai đoạn 1946 - 1954, Đồ Sơn khi ấy nằm sâu trong vùng địch tạm chiếm. Với vị trí chiến lược thuận lợi cả về đường bộ, đường thủy lẫn đường hàng không, thực dân Pháp đã biến nơi đây thành căn cứ quân sự quan trọng. Hàng loạt công trình quân sự được xây dựng như sân bay, bến tàu, hầm hào, lô cốt… Trong đó, Bến Nghiêng là một bến cảng quân sự nhỏ được xây dựng đơn giản bằng bê tông, phục vụ neo đậu tàu thuyền và bốc xếp hàng hóa phục vụ chiến tranh.
Do quy mô nhỏ và độ sâu hạn chế, các tàu trọng tải lớn không thể cập bến trực tiếp. Người dân Đồ Sơn khi ấy vẫn còn nhớ hình ảnh những chiếc xe lội nước, thường gọi là “xe cóc”, di chuyển từ các tàu há mồm (một loại tàu quân sự) bơi từ ngoài biển vào Bến Nghiêng để tập kết hàng hóa, quân trang và binh lính. Bến cảng nhỏ ấy từng là mắt xích quan trọng trong hệ thống hậu cần quân sự của thực dân Pháp tại miền Bắc.
Tháng 5/1954, chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội đã làm nên bước ngoặt lịch sử, buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Giơnevơ ngày 20/7/1954, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương. Theo các điều khoản của Hiệp định, Hải Phòng và Đồ Sơn nằm trong vùng tập kết 300 ngày dành cho quân đội Pháp trước khi rút quân hoàn toàn khỏi miền Bắc. Tại Hội nghị Trung Giã giữa đại biểu Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam và Bộ Chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp ở Đông Dương, lịch trình rút quân khỏi Hải Phòng đã được thống nhất.
Ngày 15/5/1955 trở thành mốc son lịch sử không thể nào quên đối với người dân Hải Phòng và cả miền Bắc. Tại Bến Nghiêng, những chiếc tàu quân sự kiểu há mồm đã chờ sẵn để đưa đoàn quân viễn chinh Pháp thất trận rời khỏi Đông Dương. Hình ảnh những tên lính thực dân lưng đeo ba lô lầm lũi xuống tàu đã in đậm trong ký ức nhiều thế hệ người dân thành phố Cảng, trở thành biểu tượng cho sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa thực dân Pháp trên miền Bắc Việt Nam.
Không chỉ mang giá trị lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Bến Nghiêng còn tiếp tục ghi dấu trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đặc biệt trong giai đoạn đế quốc Mỹ phong tỏa miền Bắc, nơi đây giữ vai trò là bến tàu vận tải tiếp tế hàng hóa, nhu yếu phẩm phục vụ chiến đấu và bảo vệ hải đăng Hòn Dấu - “mắt ngọc của Tổ quốc”, ngọn hải đăng có nhiệm vụ dẫn đường cho tàu thuyền ra vào cảng Hải Phòng.
Nhằm ghi nhớ ý nghĩa lịch sử to lớn của địa danh này, năm 2005, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng tổ chức thiết kế, xây dựng công trình biểu tượng Bến Nghiêng. Tấm bia đá giản dị nhưng trang nghiêm khắc dòng chữ: “Nơi đây/ Ngày 15 tháng 5 năm 1955/ Những tên thực dân Pháp cuối cùng/ Rút khỏi Hải Phòng”. Đây không chỉ là lời nhắc nhớ về một thời khói lửa mà còn là biểu tượng của tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của dân tộc Việt Nam.
Với những giá trị lịch sử đặc biệt ấy, ngày 22/1/2009, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 321 xếp hạng Di tích lịch sử Bến Nghiêng là di tích quốc gia.
Ngày nay, Bến Nghiêng không chỉ là điểm đến tham quan của du khách khi đến Đồ Sơn mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Giữa nhịp sống hiện đại nơi thành phố biển, di tích lịch sử ấy vẫn lặng lẽ nhắc nhớ về một thời hào hùng của dân tộc – ngày non sông sạch bóng quân thù, mở ra kỷ nguyên hòa bình và độc lập cho miền Bắc Việt Nam.
( Nguồn: Bến Nghiêng - Chứng tích lịch sử ngày quân Pháp cuối cùng rời khỏi miền Bắc/Liêm Đoàn// Báo An ninh Hải Phòng.vn.- Ngày 26/5/2026)
