Ở thôn Ngọc Lâm, xã Tân Kỳ (Hải Phòng) có 3 di tích cùng thờ một danh tướng thời Hùng Vương. Đây là nét độc đáo mà hiếm địa phương nào có được.
3 đình cùng thờ Cao Sơn Đại Vương
Ở thôn Ngọc Lâm xã Tân Kỳ có 3 đình thờ Cao Sơn Đại vương là Ngọc Lâm, Quỳnh Gôi và Thượng Lang. Trong đó, 2 ngôi đình Ngọc Lâm và Quỳnh Gôi đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia còn đình Thượng Lang là di tích cấp thành phố.
Cao Sơn Đại vương là danh tướng được nhân dân tôn kính vì có công giúp Vua Hùng Duệ Vương đánh thắng giặc Thục, mang lại bình yên cho đất nước. Tuy cùng thờ một vị thần nhưng mỗi ngôi đình lại gắn với những câu chuyện và phong tục riêng, tạo nên nét độc đáo trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây.
Theo truyền thuyết, trong quá trình dẫn quân đi đánh giặc, Cao Sơn Đại vương đã dừng chân tại trại Ngọc Lâm, khi đó thuộc huyện Tứ Kỳ, phủ Hạ Hồng, đạo Hải Dương để dựng đồn. Nhân dân và các bậc phụ lão trong trại đã làm lễ nghênh tiếp. Cảm kích trước tấm lòng của người dân, Cao Sơn đã chọn 10 thanh niên trai tráng trong trại gia nhập đội quân của mình để cùng tham gia đánh giặc.
Sau khi Cao Sơn Đại vương qua đời, Vua Hùng Duệ Vương vô cùng thương tiếc. Nhà vua ban nhiều vàng bạc để tổ chức lễ tang trọng thể, đồng thời ban chiếu cho các nơi từng có người theo giúp Cao Sơn được lập miếu thờ để tưởng nhớ công lao của ông. Tại trại Ngọc Lâm, người dân đã lập ba ngôi đình thờ Cao Sơn Đại vương, tôn ông làm Thành hoàng làng.
Độc đáo lễ hội
Từ bao đời nay, lễ hội tại 3 ngôi đình vẫn được người dân duy trì theo lệ làng. Nét độc đáo trong lễ hội mỗi đình gắn với những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời của Cao Sơn Đại vương.
Lễ hội đình Quỳnh Gôi được tổ chức vào ngày 8/2 âm lịch hằng năm, kỷ niệm ngày sinh của Thành hoàng làng.
Lễ hội đình Thượng Lang diễn ra vào ngày 8/3 âm lịch hằng năm, kỷ niệm ngày Cao Sơn Đại vương đánh thắng giặc Thục, giữ yên bờ cõi. Vì là ngày sinh và ngày thắng trận nên không khí lễ hội luôn rộn ràng, vui tươi. Trong những ngày này, người dân và du khách thập phương về dự hội rất đông. Các hoạt động văn hóa dân gian như hát chèo, múa rối nước, đánh vật, cờ người… được tổ chức sôi nổi, tạo nên không khí náo nhiệt khắp làng. Đặc biệt, đoàn rước sắc và rước thần tượng được tổ chức trang trọng.
Trong khi đó, Lễ hội đình Ngọc Lâm lại mang sắc thái hoàn toàn khác. Lễ hội được tổ chức vào ngày 12/ 11 âm lịch hằng năm, là ngày mất của Cao Sơn Đại vương. Vì vậy, không khí lễ hội mang nét trang nghiêm, trầm lắng và đầy sự kính cẩn.
Trong lễ rước, những người tham gia mặc quần trắng, áo thâm, thắt lưng đỏ và đội mũ đen. Đoàn rước đi chậm rãi, thể hiện sự thành kính đối với vị thần được thờ phụng. Mâm lễ dâng tại đình cũng chỉ gồm các lễ vật chay, không có lễ mặn. Những nghi thức truyền thống ấy đã được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ, trở thành nét văn hóa đặc trưng của địa phương.
Do 3 đình thờ chung một thành hoàng làng nên theo lệ, tượng và sắc phong của Cao Sơn Đại vương sẽ được rước và thờ phụng tại mỗi đình trong 2 năm. Điều này thể hiện sự gắn bó, đoàn kết giữa người dân trong thôn.
Quan tâm bảo vệ di tích
Nhận thức rõ giá trị lịch sử và văn hóa của các di tích trên địa bàn, thời gian qua, chính quyền và nhân dân địa phương đã tích cực thực hiện nhiều biện pháp nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống.
Công tác quản lý, bảo vệ di tích được quan tâm, việc tu bổ, tôn tạo được thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm giữ gìn nguyên trạng kiến trúc cổ.
Cùng với đó, người dân địa phương cũng có ý thức cao trong việc bảo vệ cảnh quan, giữ gìn môi trường xung quanh các di tích. Các hoạt động lễ hội được tổ chức trang nghiêm, đúng với phong tục truyền thống, đồng thời gắn với việc tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử và văn hóa của quê hương.
“Người dân trong thôn luôn tự hào về 3 ngôi đình cổ. Những giá trị về lịch sử, văn hóa và kiến trúc tại các ngôi đình gắn bó mật thiết với bà con. Những ngôi đình này chính là minh chứng trường tồn, góp phần giáo dục truyền thống, khơi dậy niềm tự hào về quê hương và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng", ông Hoàng Trung Quy, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Ngọc Lâm cho biết.
( Nguồn: Một thôn có 3 di tích thờ danh tướng thời Hùng Vương //Báo Hải Phòng.vn.- Ngày 24/4/2026)
